name

folgje ús

Facebook Twitter Google

 

Foaropwurd

Fers2 nû. 4.10, 20 maaie 2018

De iepen maatskippij en syn fijannen X: Berltsum

 

image Fers2

 

 

Wat is Berltsum? Telefoonboek.nl seit:

Meer over Berlikum
Berlikum is een dorp in de provincie Friesland. Berlikum hoort bij de gemeente Menaldumadeel. Berlikum telt ongveer 2500 inwoners. Berlikum staat bekend om zijn akkerbouw. In de 14-de en 15-de eeuw had Berlikum stadskenmerken. Dit zou betekenen dat Berlikum de twaalfde stad van Friesland is. Echter is er nooit hard bewijs gevonden dat Berlikum ooit stadsrechten heeft gehad, wellicht heeft Berlikum die zichzelf toegediend.‘Meer over Berlikum’, Telefoonboek.nl, g.d. <https://www.telefoonboek.nl/plaatsen/b/berlikum/> [krigen 12 maaie 2018].

De Hânzestêd Lübeck neamde Berltsum wiswol in stêd, seit de iene gelearde. Ekonomyske goeie tiden yn it fyftjinde-ieuske Berltsum meitsje it net ta in stêd, seit de oare. “Een edelman beheerde het dorp en wilde er echt wat van maken. Maar dat lukte niet, omdat het dorp te dicht bij Leeuwarden ligt.”‘Friesland heeft wel degelijk elf steden, en geen twaalf’, Trouw, 14 febrewaris 2005 <https://www.trouw.nl/home/friesland-heeft-wel-degelijk-elf-steden-en-geen-twaalf~a2afbc19/> [krigen 12 maaie 2018].

De Berltsumer nijsside lit sjen dat it der altyd komkommertiid is. Mar in inkeld berjocht is, mei syn eksplisite foto, ûngeskikt foar de bern:

Is iemand zijn fiets kwijt?
Tegenover De Gulf ligt een fiets in de berm met een kapot slot.‘Nieuws’, Berlikum, g.d [2 febrewaris 2018] <http://www.berlikum.com/nieuws-11/> [krigen 12 maaie 2018].

Berltsum hat himsels ek in kulturele haadstêdfontein jûn, dus de toeristeattraksje dy’t yn de alve Fryske stêden komme moast, mar Berltsum oersloech. De Berltsumer tolfde fontein is makke troch in feriening mei de namme fan KKK, dus nei de alâlde, noch altyd tige aktive klup foar yntolerante white supremacy, wyt nasjonalisme en anty-immigraasje. Mar ’t is mar in fontein.

Underwilens sette Berltsum yn op groei. Yn in hoekje tusken de Berltsumer Feart en de fjilden fan SC Berlikum, dêr’t earst kassen wiene, is no in nijbou-keapwenteprojekt fan boubedriuw Lont. “Zo kan iedereen die in De Pôlle wil komen wonen een huis laten bouwen dat echt bij hun past.”‘Welkom in De Pôlle’, Mooi Wonen in Berltsum, g.d. <http://depolleberltsum.nl/de-polle/welkom-in-de-polle> [krigen 12 maaie 2018]. Wenten foar alle smaken, “die passen bij verschillende leefstijlen. … Geen huishouden is hetzelfde, maar er zijn toch veel overeenkomsten.Woonthema’s, Mooi Wonen in Berltsum, g.d. <http://depolleberltsum.nl/woningen/woonthema-s> [krigen 12 maaie 2018]. As de earste heipeal de grûn yn giet ûnderstreket de arsjitekt nochris foar de wissens it ferskaatskredo:

Woningbouwproject De Pôlle in Berlikum voorziet in behoefte. Eenheid in verscheidenheid.Johan Sijtsma (Architect AVB BNA), ‘Realisatie woningbouwproject De Pôlle’, Johan Sijtsma Architect&team, g.d. <www.johansijtsma.frl/nl/nieuwsblog/387/realisatie-woningbouwproject-de-polle> [krigen 12 maaie 2018].

Lyk súdeast dêrfan leit Berltsum syn glêstúnbou. De Greenhouse Dili fan de bruorren Jan en Frans Zeinstra is it meast súdlike kasbedriuw, mei syn 24 hektare freonlik lytsskalich, ferdield oer twa kassen. Ien sit fol trostomaten.

Tafallich makket Orkater yn it ramt fan de Europeeske kulturele haadstêd in toanielstik dat giet oer kassen fol tomaten. Of fol paprika’s, of komkommers of dochs tomaten, dat witte se net krekt,‘Lost in the greenhouse’, FrieslandStyle, g.d. <https://www.friesland.nl/nl/agenda/2087070461/lost-in-the-greenhouse> [krigen 12 maaie 2018]. mar yn alle gefallen giet it oer de mankearjende kontrôle op de Wet oanpak skynkonstruksjes, dus oer de trochgeande ûnearlike konkurrinsje ûnder útstjoerburo’s en dêrtroch útrûpelpraktiken. It giet oer de noch hieltyd sa minne posysje fan arbeidsmigranten yn de glêstúnbou dat fakbûn FNV it “de moderne slavernij” neamt.Max Berghege, Marjolijn de Boer, Sylvana van den Braak, Sacha Hilhorst en Simone Peek, ‘ ‘Ik had mijn eigen huid in mijn handen’ ’, De Groene Amsterdammer 2018-12, 21 maart 2018 <https://www.groene.nl/artikel/ik-had-mijn-eigen-huid-in-mijn-handen> [krigen 12 maaie 2018]. Fansels giet it ek oer misrinnen fan steatynkomsten en mooglik ferkringing op de arbeidsmerk. Mar fral giet it oer de kant fan de arbeidsmigrant: it lege lean,College voor de Rechten van de Mens, ‘Misstanden EU-arbeidsmigranten’, Mensenrechten, g.d. [krigen 12 maaie 2018]. nihil opklimperspektyf, ôfhinklikens fan it útstjoerburo—foar fyftich euro rjochtet immen by de Keamer fan Keaphannel in útstjoerburo op en in sertifikaat is net mear nedich. It giet oer minne húsfêsting. It giet oer te min kânsen om lângenoaten te moetsjen en fierstentemin gelegenheid om hjir sosjale kontakten oan te gean, wat arbeidsmigranten graach wolle.Sjoch bygelyks KIS, Poolse arbeidsmigranten in Nederland en hun behoefte aan informatie en hulp (Kennisplatform Integratie & Samenleving / Verwey-Jonker Instituut, 2015) 3. It giet deroer dat dat in Europeeske kwestje is dêr’t alle Europeeske oerheden kritysk nei sjen moatte, en beslist dy oerheden dy’t direkt mei de túnbou-arbeidsmigranten te krijen hawwe lykas gemeente Waadhoeke. Dêrom giet it, just op de Europeeske kulturele haadstêd, oer doarpskfryske diskriminaasje fan arbeidsmigranten en lokale belangepolitike krústochten tsjin bûtenlânske tomatekaswurkers. De foarstelling is útferkocht.

Nettsjinsteande alle minne ferhalen dy’t men sadwaande heart oer de glêstúnbou, bart it ek wol ris oars: yn Berltsum sjogge de bruorren Zeinstra kâns en doch it krektsa’t Berltsum it net wol. Sa besteegje de Zeinstra’s it winnen fan personiel út oan in hiel bonafide útstjoerburo, ien mei in lange ûnderfining yn it pleatsen fan útlânske wurknimmers en ien dy’t goed tweintich jier lyn oprjochte is troch immen dy’t it ferlet fan it personiel yn ’e kassen it allerbêste ken:Sjoch ek Jan Cremers, De inzet van arbeidsmigranten in de gemeente Westland: Eindverslag, Tilburg Law School, 2 maart 2018 <https://pure.uvt.nl/portal/files/23311515/Eindrapport_Westland_inzet_arbeidsmigranten.pdf> [krigen 12 maaie 2018]. in âldbedriuwslieder yn de glêstúnbou. Ek sjogge de Zeinstra’s goede húsfêsting foar it personiel net as eat dêr’t it útstoerburo him mar mei rêde moat, mar as in mienskiplike ferantwurdlikens fan harsels en har VZM Utstjoergroep. Dêrom, doe’t in lokale projektûntwikkelder, it boubedriuw Lont, in nijbou­wyk mei fariabel bouplan—ek geskikt foar it alternatyf-hillege húshâlden—bouwe soe yn Berltsum, fuort by it kassekompleks, kochten de bruorren Zeinstra dêr fjirtjin noch te bouwen wenten foar har wurknimmers. In swarte wolk sakke oer Berltsum. De maityd woe net komme. In fyts lei ferlitten yn ’e sleatkant.

Krekt ein septimber 2017 brekt de pleuris út. In oanlieding is der feitlik net, of it moat al wêze dat twa Berltsumer bern middenyn de simmerfakânsje it gebou fan ’e muzykferiening ta de grûn ôfbaarne en dat in wike letter samar ien in man deastekt yn Berltsum en dat dêrnei wat lju út Berltsum fuortgean om te praten oer ‘leefbaarheid’ yn it meast rassistyske, ksenofobe en yntolerante lân fan Noard-Europa (Denemarken), of dat it Centraal Bureau voor de Statistiek fernijt: ‘Steeds minder buurtoverlast’.Centraal Bureau voor de Statistiek, ‘Steeds minder buurtoverlast’, CBS, 23 septimber 2017 <https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2017/38/steeds-minder-buurtoverlast> [krigen 12 maaie 2018]. De Ljouwerter krante lei dat út as:

Het aantal Friezen dat overlast ervaart van buurtbewoners is licht afgenomen, blijkt uit een onderzoek dat het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zaterdag op Burendag publiceert.
In 2016 zei 37,4 procent van de ondervraagde Friezen veel buurtoverlast te hebben.‘Fries heeft minder last van de buren’, Leeuwarder Courant, 23 septimber 2017 <http://www.lc.nl/friesland/Fries-heeft-minder-last-van-de-buren-22520173.html> [krigen 12 maaie 2018].

Mar 37,4 is in oerlêst-optelsom, gjin ekstreme-oerlêstsifer.Sjoch Centraal Bureau voor de Statistiek, ‘Leefbaarheid en overlast in buurt; regio’ [2016], Statline, 1 maart 2018 <http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=81924NED&D1=24-57&D2=0&D3=6,8-17&D4=4&HDR=G1&STB=T,G2,G3&VW=T> [krigen 12 maaie 2018]. ‘Overlast in buurt’ > ‘Overlast totaal’> ‘Ervaart een of meer vormen van overlast’ > ‘Friesland’ > ‘2016’: ‘% veel overlast’ ‘37,4’ = in optelsom fan alle persintaazjes fan de ûndersyksgroep dy’t sizze dat hja net allinne witte dat ien beskate foarm fan oerlêst wolris bart (% ‘komt weleens voor’), mar ek persoanlik dy foarm fan oerlêst ûnderfûn ha. It is net it persintaazje fan de ûndersyksgroep dat in protte oerlêst yn alle foarmen ûnderfynt. Dêrom jout it CBS yn 2016 oan Ljouwert, dat in persintaazje ‘ûnderfynt in protte oerlêst’ hat fan 45,7, it rapportsifer 7,4. Amsterdam krijt in 7,3. No-go-buerten ha wy net yn Nederlân.Math Akkermans/CBS, Buurtoverlast: Stand van zaken, trends, achtergronden (De Haach: Centraal Bureau voor de Statistiek, 2017) 24, 25. It persintaazje ûnderfrege lju yn Fryslân dat yn 2016 seit dat it ‘in protte oerlêst’ ûnderfynt op it mêd fan ‘Sosjale oerlêst’ is 8,8, mei in flatermarzje fan 1,4, dus faaks mar 7,4. De krante fertelt ûnrjochtlik dat in protte oerlêst fan jo buorlju earder regel as útsûndering is.

Hoe dan ek, in wike letter stiet yn deselde krante dat húseigners út de nijbouwyk De Pôlle yn Berltsum ûntdutsen hawwe dat fjirtjin noch te bouwen huzen yn har wyk kocht binne as ûnderdak foar “Poalske” arbeiders yn de Berltsumer kassen. De buertferiening “vreest overlast en overbewoning. Van vier opgekochte woningen wordt volgens [de buert] beweerd dat er meer dan honderd arbeiders in gevestigd worden.”Maria Del Grosso, ‘Nieuwbouwwijk vreest Poolse kasarbeiders als buren’, Leeuwarder Courant, 29 septimber 2017, 24. Mear as 25 man yn ien gesins­went is klearebare panykskopperij. Boppedat stiet oerbewenning net yn ’e Wenningwet mar yn it Boubeslút en giet it oer it risiko foar de sûnens fan de bewenners, sadat, ek al ha gemeentes soms wol wenbesettingsnoarmen, it foechhawwend gesach net gau optrede kin. Mar Lute Pen, oan ’t ein fan syn sân jier riedslidskip en santjin jier wethâlderskip, lit noch ris syn ballen sjen: “Alles wat wij wettelijk kunnen doen om dit te keren, zullen we doen.”Maria Del Grosso, ‘Nieuwbouwwijk vreest Poolse kasarbeiders als buren’, Leeuwarder Courant, 29 septimber 2017, 24. <http://www.lc.nl/friesland/Nieuwbouwwijk-vreest-Poolse-kasarbeiders-als-buren-22535018.html> [krigen 12 maaie 2018].

De digere lêzer wit no al dat se dan in wet betinke moatte en wilens de pylken, ynstee fan op oerbewenning, rjochtsje op oerlêst. Mar earst komt der in reality soap fol kattegefjochten en jankduels; wa sjocht dat net folle leaver as in sentimintele tomateromance mei in goedkeap dea fan ’e held-ein? Yn Berltsum fersjit de nasjonaliteit fan de kaswurkers fan Poalsk fia Gryksk, fia Gryksk-fan-Turkske-komôf, dêr’t se brr moslim mei bedoele en slypút Turkije sit net yn ’e EU, nei Gryksk en Hongaarsk en Bulgaarsk. Ek “Het begrip ‘gezin’ is rekbaar” yn Berltsum, seit de waarnimmend boarge­master doelend op in bouferoardering foar wenhuzen, net op in bestimmingsplan.Pier Abe Santema, ‘Woningen naast kassen in Berltsum’, Leeuwarder Courant, 16 novimber 2017 <http://www.lc.nl/friesland/Woningen-naast-kassen-in-Berltsum-22664986.html> [krigen 12 maaie 2018]; de libbensmiljeuferoardering (Wet op de steds- en doarpsfernijing) dêr’t bewenjen troch húshâldens mei stipulearrre wurde koe, is ferfallen op 1 july 2008 en wat in húshâlden wie moast tenei yn in bestimmingsplan formulearre wurde, mar yn it bestimmingsplan fan Berltsum is dat net bard; by de bouferoardering giet it om it boutechnyske doel fan permaninte bewenning troch in partikulier húshâlden, mar net om de relaasje tusken de bewenners. De helte is frou, seit it útstjoerburo: “Het zijn families waar we al jaren mee werken. Dat hebben we expres zo gedaan, zodat er ook interne controle is.”‘Uitzendbureau verrast door onrust over kasarbeiders’, Omrop Fryslân, 18 oktober 2017 <https://www.omropfryslan.nl/nieuws/764649-uitzendbureau-verrast-door-onrust-over-kasarbeiders> [krigen 12 maaie 2018]. Net wier, seit in bewenner: “Zes mannen in één huis die naar elkaar schreeuwen, te hard rijden, callgirls uitnodigen en gebruikte condooms bij ons in de tuin gooien. Het is een hel.”‘Raad zet in op minder huizen kasarbeiders in Berltsum’, Leeuwarder Courant, 3 novimber 2017, 28. Yn Berltsum is de keapers fan de nijbouhuzen mei opsetsin neat ferteld oer de komst fan bûtenlânske buorlju, sizze buertbewenners en gemeente. Utsein yn Berltsum wurdt warskôgjen foar bûtenlanners nea ferwachte, seit it útstjoerburo: “Wij huisvesten mensen overal in Nederland op deze wijze, en er zijn nooit problemen.”‘Uitzendbureau verrast door onrust over kasarbeiders’, Omrop Fryslân, 18 oktober 2017 <https://www.omropfryslan.nl/nieuws/764649-uitzendbureau-verrast-door-onrust-over-kasarbeiders> [krigen 12 maaie 2018].

Dan sjocht Fryske Nasjonale Partij (FNP)-riedslid Sijbe Knol it lintsje foar syn noas bongeljen, de keninklike ûnderskieding foar goed Hollannerskip dy’t wethâlder Pen krije sil. Knol wifket net: fan no ôf binne de tomatekasbûtenlanners syn persoanlike krústocht. Hy wit bêst dat de gemeente Menameradiel net in soad dwaan kin, om’t de húsfêsting fan it kaspersoniel oan alle easken foldocht, seit er. “Mar wy kinne as ried wol oan it kolleezje de opdracht jaan om skerp ta te sjen op it neilibjen fan de rigels [regels bedoelt er, f2] en om daliks yn te gripen as der wat mis giet.”‘Zorgen in De Pôlle over komst kasarbeiders naar Berltsum’, Leeuwarder Courant, 19 oktober 2017 <http://www.lc.nl/friesland/Zorgen-in-De-P%C3%B4lle-over-komst-kasarbeiders-naar-Berltsum-22590347.html> [krigen 12 maaie 2018]. Knol kûndiget krekt seis juridyske moasjes oan, en lûkt dy wer yn om ’t er de ried net mei krijt, as boubedriuw Lont berjochtet dat de hear Lont sels mei in oplossing komt. Yn fjirtjin dagen hat Lont it plan klear om seis fan de fjirtjin wenten op it terrein fan tomatekweker Zeinstra te bouwen; provinsje is al akkoart, ’t bestimmingsplan kin oanpast. Tagelyk befêstiget Zeinstra dat der yn De Pôlle ien bûtenlânske famylje de went komt, sadat der gjin oerlêst wêze sil. Knol lit him net út it fjild slaan. Hy wol dat no ek de oare acht wenten op in oar plak komme. De alsa oanfjurre buertbewenners easkje hurd belied ynstee fan tasizzingen: “Ons vertrouwen in de gemeente is tot het nulpunt gedaald.”Maria Del Grosso, ‘Wijk Berltsum niet gerust op verkassen arbeidsmigranten’, Leeuwarder Courant, 17 novimber 2017, 22. De gemeente Menameradiel couldn’t care less: dy waard dochs opheft en gie op yn gemeente Waadhoeke.

Wat Waadhoeke yn maart 2018 docht is à la bananerepublyk: hja eigenje har fluch it arbeidsmigrante-húsfêstingsbelied ta út in âld diskusjestik út 2009 fan de gemeenten Frjentsjeradiel en It Bilt. Dat stik seit dat der net mear as ien persint byboud wurde mei foar útlânske arbeiders, der mar fjouwer yn ien hûs wenje meie en hja net yn rekreaasjeparken en sa wenje meie. Ek moatte huzen foar arbeidsmigranten op syn minst 25 meter fan inoar ôflizze, wit de FNP dêr mei in leechhertich amendemint oan ta te heakjen—“FNP ferbynt!” is it partijbiedwurd.

It anty-arbeidsmigrante-wenbelied, dat hast dalik yngiet, makket, dat snapt de gemeente wol, “De kans … groot dat veel arbeidsmigranten verdwijnen in illegale huisvestingsvormen.”Riedsútsel ‘Beleidsharmonisatie Huisvesting Arbeidsmigranten’, 20 febrewaris 2018 (aginda 8 maart 2018), nû. 18.200706, Gemeenteried Waadhoeke, 1. Mar se sille hânhâlde mei it pypsysteem. Boargers mei in klacht oer yllegaal wenjen of oer de omkriten kinne dy melde op ’e gemeente­webside. De VVD achtet it riedsútstel freegjen om swierrichheden. Want hoefolle arbeidsmigranten der binneIn yndikaasje jout de gemeentlike Basisregistraasje Persoanen. Centraal Bureau voor de Statistiek, Migrantenmonitor, 2015-2016, 19 april 2018 <https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2017/06/migrantenmonitor-2014-2015> Op 31 desimber 2015 wiene der yn Nederlân 860 tûzen migranten mei in baan en/of ynskriuwing yn de BRP, dy’t komme út de EU-27, EU-11 en kandidaat-lidsteaten fan ’e Europeeske Uny. wit net ien, der hat gjin oerlis west mei wurkjouwers en útstjoerburo’s, noch mei wyk en doarpsbelangen, de grins fan fjouwer man it hûs hat hielendal gjin grûn, der is gjin belied foar as de ienpersintskapasiteit berikt is en der is gjin hânhâlding as de boarger net earst pypt.VVD/Wethouder N. Haarsma, ‘Vragen Raadsvoorstel 8 Beleidsharmonisatie huisvesting arbeidsmigranten met antwoord’, Gemeenteraad Waadhoeke, 8 maart 2018 <https://online.ibabs.eu/ibabsapi/publicdownload.aspx?site=waadhoeke&id=a5936098-f255-406f-85cf-22eac66da3f3> [krigen 12 maaie 2018]. Mar dat der om gemeenten te helpen mei goede belieds­oplossingen splinternije data beskikber binne, spesjaal foar de oanpak fan knyppunten yn ’e arbeidsmigrante­húsfêsting,‘Data voor aanpak huisvestingstekort arbeidsmigranten’, I&O Research, 27 maart 2018 <https://ioresearch.nl/Home/Nieuws/ArtMID/445/ArticleID/998/Data-voor-aanpak-huisvestingstekort-arbeidsmigranten> [krigen 12 maaie 2018]. dat De Haach in hantrekken hatVROM-Inspectie/Ministerie van Infrastructuur en Milieu, Ruimte voor arbeidsmigranten, Handreiking voor de huisvesting van werknemers uit de EU die tijdelijk in Nederland verblijven (De Haach: VROM-Inspectie, 2010). en de Feriening fan Nederlânske Gemeenten in searje factsheets makke om riedsleden te ûnder­stypjen by it regelen fan húsfêsting fan arbeidsmigranten—in fact is bygelyks dat húsfêsting gjin ynstrumint is om algemiene migraasje te berongjen—‘VNG Raadgever ‘Huisvesting arbeidsmigranten’ ’, Expertisecentrum Flexwonen, 6 novimber 2017 <https://flexwonen.nl/vng-raadgever-huisvesting-arbeidsmigranten-2/> [krigen 12 maaie 2018]. en dat it Expertisecentrum Flexwonen wiist nei súksesfolle praktyk­foarbylden foar arbeidsmigrante­húsfêsting, nota bene yn Sint Anne, fiif kilometer fierderop,‘Praktijkvoorbeelden’, Expertisecentrum Flexwonen, g.d. <https://flexwonen.nl/praktijkvoorbeelden/> [krigen 12 maaie 2018]. koartsein dat de nijste know how der is en Berltsum net werom hoecht yn ’e tiid, dat seit de VVD net. Gjinien seit dat. Yn Seisbierrum wiene der foar 2009 problemen mei arbeidsmigranten en, fersekeret ien fan de riedsleden, nei 2009 net mear.

Hoewol’t in soad gemeentes in pypsysteem hawwe, dêr’t der boarger de oerheid wiist op in yllegale situaasje en om hânhâlding freget, gean neffens de nasjonale ombudsman gemeentes net gau ta hânhâlding oer om’t de situaasje meastal al langer bestiet en it beslút ta yngripen in komplisearre proses is.De Nationale Ombudsman, Helder handhaven: Hoe gemeenten behoorlijk omgaan met handhavingsverzoeken van burgers (De Haach: De Nationale Ombudsman, 2010) 18. Mar it punt yn Berltsum is om earst oertrêdingen te kreëarjen dy’t bewiisber en non-stop binne, ynstee fan sa ynsidinteel, tydlik en subjektyf as oerlêst. Want hoe jeit Berltsum de bûtenlanners fuort as der gjin ûnwjerlisbere stelselmjittige oerlêst is, sadat der net serieus te pipen falt? Oerlêst is persepsje, sa’t in priiswinnend ûndersyk yn 2010 sjen liet, dêrfandinne dat oerlêst (just) net minder wurdt as de oerheid dy fûler bestriidt.Marnix Eysink Smeets, Hans Moors, Koen van ’t Hof en Esther van den Reek Vermeulen, Omgaan met de perceptie van overlast en verloedering: Een beknopt advies voor de bestuurspraktijk (Tilburg: IVA, 2010). “Een ongemakkelijke relatie met buren die psychologisch op afstand staan kan een rol spelen”, follet it SCP yn 2017 oan.SCP, De sociale staat van Nederland, webversie (Den Haag, Sociaal en Cultureel Planbureau, desimber 2017) 207. Mar der is gjin oerlêst yn Berltsum, ek gjin persipiearre. Lûd prate en famkes útnoegje is gjin oertrêding. Nachtrêstfersteuring is dat wol, mar de plysje riidt net alle nachten út yn Berltsum—sels net ien kear, neffens de naming & shaming-webide Geluidsoverlast. De media oer ‘Berltsum’ melde hielendal gjin oerlêst.

Ek is der gjin kranteberjocht te finen oer oerlêst yn Seisbierrum, net foar 2009, net nei 2009. As se de kassen yn Seisbierrum útwreidzje wolle nei mear as 200 hektare is de FNP lilk: “Wy binne net tsjin glêstúnbou, wy wolle allinnich hoeden omgean mei it lânskip.”‘Kassenplan: botsing tussen banen en natuur’, Leeuwarder Courant, 4 juny 2008, 15. In Frjentsjerter makelder seit dat tocht wurde moat om goeie wenten foar de bûtenlânske wurknimmers want, wat soms bart, tsien man yn in hûs foar trije, kin net. De FNP wol Fryske wurkleazen yn de kassen oan it wurk hawwe. Tasein wurdt dat de Ljouwerter bystânsrjochtigen mei buskes nei de tomaten brocht wurde sille. Mar de oerheid kin wol moai wolle dat mar ien op ’e trije wurknimmers in Poal is, Fryske wurknimmers foar de kassen binne amper te finen, docht bliken út ûndersyk. Doarpsbewenners binne bang dat de kassen ekstra ferkearsdruk jouwe en wetter­oerlêst yn de Ried. In steancaravan fan fjouwer Poalske tomateplokkers baarnt út, seit in lyts artikeltsje middenyn in krante. Dat is alles. Mar ek is der in ynstjoerd briefke.

Kaswerkers
… In het artikel ‘Kassencomplex is Sexbierums hoop’ (LC 19 juni) snijdt makelaar De Waard een belangrijk probleem aan: waar moeten de buitenlandse, vnl. Poolse, werknemers van de kassen wonen? De woning achter de onze wordt sinds september 2006 verhuurd aan een uitzendbureau, dat er gemiddeld tien kort verblijvende Poolse jongeren huisvest.
Het zijn misschien hardwerkende mensen, maar wij hebben ze ook van een andere kant leren kennen: in hun vrije tijd bezorgen ze ons vrijwel dagelijks overlast. Na maanden van getouwtrek met de gemeente is uiteindelijk erkend dat het gebruik van deze woning strijdig is met het bestemmingsplan en dat deze tijdelijke werknemers niet in onze woonwijk gehuisvest mogen worden. Het is zaak dat gemeenten beleid ontwikkelen op dit gebied en zorgen voor, voor alle partijen, acceptabele opvang.
Berlikum.
Fam. Renkema.

It ‘wichtige probleem’ slacht yndie op dat iene sintsje yn ’e krante fan de makelder oer ‘somtiden tsien man yn hûs foar trije’. Apart is it neamen fan it bestimmingsplan: de mediator of wykplysje sjocht net earst nei in bestimmingsplan as se immen beneierje om wenfraude en oerlêst. It bestimmingsplan fan Berltsum, trouwens, hat de gemeente Menameradiel krekt noch oanpast foar’t er opheft waard. Oan de bestimming ‘Wenjen’, de bestimming dus dy’t de nijbouwyk De Pôlle hat, feroaret lykwols neat:

Wonen
17.1 Bestemmingsomschrijving
De voor ‘Wonen’ aangewezen gronden zijn bestemd voor:
- woonhuizen, al dan niet in combinatie met ruimte voor een aan-huis-verbonden beroep of bedrijf.Bestimmingsplan Berltsum-Wier, identificatienummer NL.IMRO.1908.BPBer-Wier-0401. Wiziging en fêststelling fan it bestimmingsplan Berltsum-Wier bekendmakke troch Boargemaster en wethâlders fan de gemeente Menameradiel yn syn gearkomste fan 7 desimber 2017. <http://www.ruimtelijkeplannen.nl/web-roo/roo/bestemmingsplannen?postcode=9041AA>; <https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2017-73098.html>; <http://www.ruimtelijkeplannen.nl/documents/NL.IMRO.1908.BPBerWier-0401/r_NL.IMRO.1908.BPBerWier-0401.html#_17_Wonen> [krigen 12 maaie 2018].

Oer in maksimum tal bewenners de kante meter, tydlik wenjen, relaasjes tusken de bewenners—lykas: ‘gezin’—en bûtenlanners seit it bestimmingsplan echt neat. Bestimming ‘wenjen’ is (en wie al) dat elkenien der wenje mei. Mar de Renkema’s út, jawis, Berltsum wolle oerdúdlik net in ein oan ’e oerlêst, se wolle in juridysk dokumint dat brûkt wurde kin foar âlderwetske segregaasje, skjinne wite wiken: de Poalen derút. En de gemeente achte dat doe, yn 2007, nei wat neitinken, in goed idee. Wat noch miste wie in bûtenlannerkearend juridysk stik dêr’t se no mei swaaie: it nije húsfêstingsbelied foar arbeidsmigranten, dat yngie op 29 maart. Op it pipen fan ’e De Pôllebuert soene jo sa besjoen net lang hoege te wachtsjen.

Op 10 maaie is it sa fier. Buertbewenners ha fêststeld—mei kamera’s?—dat der mear bûtenlânske bewenners yn har huzen sitte as dat it nije húsfêstingsbelied tastiet. Unakseptabel seit FNP-riedslid Knol. Hy stiet derop dat de gemeente fuortendaliks yngrypt. In dei letter komt it nijs dat de gemeente “signalen gekregen” hat dat der wier in oertrêding is.‘Waadhoeke onderzoekt klachten over buitenlandse tuinbouwers’, Omrop Fryslân, 11 maaie 2018 <https://www.omropfryslan.nl/nieuws/810159-waadhoeke-onderzoekt-klachten-over-buitenlandse-tuinbouwers> [krigen 12 maaie 2018]. De wethâlder mei de arbeids­migranten yn de portefeuille, Nel Haarsma, seit dat de gemeente dat o sa earnst nimt. Untromjen komt net te praat. De ombudsman sei it al: gemeentes stjoere amtners te kontrolearjen en sizze fan foei! en dêr bliuwt it by want foar yngripen ha se gjin proseduere. Mar yn dit gefal hat de gemeente net iens in wetsgrûn.

Ommers útstjoerburo VZM, dy’t de húsfêsting fan de kas­wurkers regelet, hat ôfpraat mei de gemeente Menameradiel: op syn heechst seis bewenners yn ien hûs. Dy gemeente bestiet net mear, mar as de nije gemeente Waadhoeke sûnder oerlis mei it útstjoerburo—of mei oare partijen—dy ôfspraken skrast, seit in meiwurker, kin it útstjoerburo in rjochtssaak net útslute. Dat sprekt fansels. Oergongsrjocht moat de makke ôfspraken bestean litte. Om’t net sjoen is nei de negative gefolgen fan de nije gemeente­regeling foar de rjochtssituaasje fan in beskate groep húseigners, gefolgen dy’t ta in foarm fan oergongsrjocht needsaakje, sil de rjochter de gemeente Waadhoeke net samar gelyk jaan. Om’t it útstjoerburo fierder sein hat dat se prate wolle oer in echte oplossing, mei de gemeente en ek mei de buert, mar dy komme net, sil de rjochter de wynbrauwen oplûke, want by it opstellen fan goed wenbelied en hege sosjale kohesy is oparbeidzjen fan de gemeente mei de wenkorporaasjes ensafuorthinne essinsjeel en dat is logysk.Vereniging Nederlandse Gemeenten, Iedereen = gelijk: Handreiking lokale aanpak van discriminatie (De Haach: Vereniging Nederlandse Gemeenten, 2009). Om’t boppedat VZM de útlânske kaswurknimmers de bêste húsfêsting jout dy’t mar mooglik is—en trouwens ynlânske kaswurkers noch altyd net te finen binne en it buske bystânslûkers nea by de tomaten oankommen is—sil de rjochter Berltsum yn it ûngelyk stelle.

Wit Berltsum dat wol? Opmerklik is dat de FNP de krústocht fan har Berltsumer riedslid Knol folslein bûten de FNP-kommunikaasje hâldt. De FNP wijt net ien eigen artikel, post, blog of tweet oan ‘Berltsum’. De stilte kin op neat oars wize as benaude fermoedens dat, as Knol op syn raamkoerts bliuwt nei in juridysk einspul, de rjochter yn it feestjier 2018, jier fan de iepen mienskip, oardielje sil dat Berltsum in affreus diskriminearjend wenbelied fiert—en dat dat dan yn ’e krante komt.

Berltsumer wendiskriminaasje skeint minskerjochten tomateplokkers; FNP handédich

Och FNP, it kin gjinien wat skele! In bûtenlânske kaswurker is net nijsgjirrich foar it Fryske publyk as er oerlêst jout mar krekt as er dea yn ’e sleat leit. Want hoe koe dat oars komme as fan in fatale Fryske leafde? Deanodze dochs, de bûtenlânners, bedobbe ûnder de oerstalpjende leafde fan Berltsum?