name

folgje ús

Facebook Twitter Google

 

Foaropwurd

Fers2 nû. 4.18, 18 novimber 2018

De iepen maatskippij en syn fijannen XVIII:
Kultureel populisme

 

image Fers2

 

 

Oer it kaaiwurd ‘popkultuer’ yn ’e nije provinsjenotysje woene wy net begjinne. In Boalserter beam liet no en dan in bledsje rûgelje. Mar Aggie van der Meer sei: “Alle politike partijen oeral yn Europa, lykas no de VVD, sykje ynienen om it ferline: in ferline fan it lân. Allinne GrienLinks docht dat net.”Aggie van der Meer, Persoanlike meidieling, Boalsert, 10 novimber 2018. Patsboem binne jo konservatyf as jo stiifsettich nei de takomst sjogge. De rest giet werom yn ’e tiid. “History is past politics, and politics present history”, sa betocht in fiktoriaanske skiedskriuwer mei it doedestiids romroftige leauwe yn de bining fan skiednis mei polityk.Ian Hesketh, ‘ ‘History is past politics, and politics present history’: who said it?’, Notes and Queries 61:1 (2014) 105-108. Beskikber op <https://doi.org/10.1093/notesj/gjt244>. De útspraak is eksimplarysk foar de smelle fisy op de skiedkundige dissipline yn ’e noch fier fan demokratyske njoggentjinde ieu. Skiednis koe allinne skiednis wêze as it polityk wie en him bekroade oer de grutte keardels. Us tinken oer skiednis gie aldergelokst gau fierder. Mar der binne plakken dêr’t de âlde opfetting syn sjarmes net ferliest.

It fiktoariaanske ferline=polityktinken redusearret de boargers ta museumstikken. Yn it museum stean artefakten út it ferline. Se woartelje yn in oare tiid. Wat kinne se sizze oer it no, útsein dat har woartels no ienris lizze wêr’t se leine en dêr generaasjes fan ferline opsûgden sa’t it op har ta kaam, oant se djip fan binnen út ferline bestiene? Us Fryske ferline hat him ferstjurre ta ús kultuer: “Wat hem [Reza Ghoochannejhad] populair maakt is zijn nuchterheid. Die heeft hij te danken aan de Friese cultuur.”‘ ‘Nuchtere’ Reza is populair: “Die heeft hij te danken aan de Friese cultuur”’, FeanOnline, 10 juny 2018 <https://www.feanonline.nl/nieuws/eerste-elftal/173155/nuchtere-reza-is-populair-die-heeft-hij-te-danken-aan-de-friese-cultuur> [krigen 9 novimber 2018].

Yn ’e grûn is alle demokratyske polityk in gefjocht oer de takomst. De wollige nostalgy, omtwittere troch de begrutlike, lytsbernige Big Brother as “make it great again” en “the way it was meant to be” is sa ferslaavjend om’t polityk en belied sa net langer in saak binne fan fierder rinnen, mar fan eat te efterheljen dat kwytrekke is. Dêrom hoecht de machthawwer net út te lizzen wat syn polityk krekt wêze sil: hy betrout derop dat it folk syn eardere gloarje werkent sadree’t se dy sjogge (by need litte jo dat Bert Looper nochris ferdútse, trijeris yn ’e wike op likefolle hokker Tresoarkursus). Om syn belied te ferkeapjen hoecht in politikus net mear dreech en ûnderút te heljen te redenearjen. Hy spilet noflik yn op ynstinkt en emoasje.

“Populisten kinne allinne tierje yn in fermidden fan minsken dy’t jaloersk binne op minsken dy’t letter libje sille”, seit Van der Meer. Mar tagelyk mankearret it oan optimisme. It trochsneed elektoraat, ek as dat him net as martelders op de sneldyk smyt foar ‘ús’ swarte pyttradysje, ferwachtet hielendal gjin ferbettering fan de takomst: yn it ferline brocht de takomst ommers ek gjin ferbettering.

Unferwacht binne wy it dêr in bytsje mei iens. It nasjonalisme, in taai sentimint yn Fryslân, strûpte him oan it ein fan de njoggentjinde ieu hommels út syn alsidich himd en ferlear syn frijheidsdoel út it each. It waard nei binnen rjochte, essinsjalistysk, folkloristysk, benaud, rassistysk, fijannich en sa rjochts as wat. Nijmoadrich waard it fiiste wurd op ’e foarkarswurdlist. Wat der no op it provinsjehûs bart is allegearre net nij. Net sa demokratyske rezjyms hoedzje har folk tsjin de driging fan moderniteit en foarútgong. “Sjoch it ylliberalisme yn Hongarije”, seit Van der Meer, “Orban freget syn boargers net wat dy wolle, om’t in wiere lieder it ferlet fan de minsken ken as syn eigen broeksbûse, al foar’t se it sels kenne.”

Wy witte fan neat. De kultuerkletsika begûn sa ûnnoazel dat it oan ús foarby gie:

De Friezen staan bekend als een trots volk. Ze hebben een rijke cultuur waar ze trots op zijn. Friesland kent vele kunstenaars die de Friese cultuur bewaren en uitzenden. … De Friese cultuur geeft kleur aan het leven en het brengt mensen samen.Pro123.nl, ‘Cultuur in Friesland’, FrieseVolk.nl, g.d. <https://www.friesevolk.nl/cultuur/> [krigen 9 novimber 2018].

Deputearre Poepjes sei dat Fryske bern har identiteit maklik kennen leare koene troch it folksliet te sjongen:

Zeker als je bedenkt dat ze hele teksten van rappers zo kunnen opdreunen. … Het heeft maar zes regels, een geweldig refrein en meer bite en vibe dan het Wilhelmus. … Als provincie steken we miljoenen in lesmethodes Fries, en de Friese geschiedenis en cultuur maken daar deel van uit.Karen de Mik, ‘Gedeputeerde: verplicht bezoek Fries Museum en Fries volkslied’, NRC, 11 oktober 2017 <https://www.nrc.nl/nieuws/2017/10/11/gedeputeerde-verplicht-bezoek-fries-museum-en-fries-volkslied-13447244-a1576833> [krigen 9 novimber 2018].

De bern binne dan noch net fan de deputearre ôf: “Dit schilderij is een levendig voorbeeld van hoe kinderen zelf ook een onderdeel kunnen vormen van cultuur.”Marike van der Molen / De Feanster, ‘Gedeputeerde Poepjes onthulde megaschilderij op Kidsday’, Wielercomité Surhuisterveen, 13 juny 2018 <https://www.wielrennensurhuisterveen.nl/wielercomite/nieuws/gedeputeerde-poepjes-onthult-vrijdag-schilderij-kidsday> [krigen 9 novimber 2018]. Foar de Ljouwerter boargemaster is kultuer de “motor van vernieuwing” yn ’e ekonomyske hyskraan: “Wij willen Fryslân optillen.”Marc Gerlings, ‘Culturele hoofdstad Leeuwarden pleit voor innovatie via cultuur’, NRIT Media, 23 jannewaris 2018 <https://www.nritmedia.nl/kennisbank/38999/culturele-hoofdstad-leeuwarden-pleit-voor-innovatie-via-cultuur/?topicsid=> [krigen 9 novimber 2018].

Mar ûnfertocht waard it mienens. Earst skoden se it hoeden nei de parse. Op in stuit joegen se it frij yn in hoekje fan it provinsjeweb dêr’t se gjin besite ferwachtsje. Dêr lei de nije provinsjale kultuer­notysje: “Kultuer oan é kime. Het voorliggende uitvoerings­programma Kultuer oan é kime heeft als horizon 2021 en verder.”Provinsje Fryslân, ‘Kultuer oan’e kime: Heroriëntatie culturele infrastructuur Fryslân’, Provinsje Fryslân, [9 novimber] 2018, 1 <https://www.fryslan.frl/document.php?m=1&fileid=49237&f=826dfc4b7dabbf5285c6d27c0aba7f02&attachment=1&c=15499> [krigen 9 novimber 2018]. Utfieringsprogramma? O help? Nee, grapke fan de deputearre, haha. ’t Is in notysje. In notysje is in beslissingsstik. Wolle jo as ôfdieling of shareholder dat it management in beskate beslissing nimt, dan skriuwe jo dêr in notysje of memo foar. Dêr komme oertsjûgjende sifers yn, of as dy der net binne ek wol blide plaatsjes.

Op de fjirtich fleurich kleure siden komt “pop” 28 kear foar. “In de nieuwe uitvoeringsstructuur kiest de provincie voor een sterke inzet op popcultuur en (locatie)theater.”Provinsje Fryslân, ‘Kultuer oan’e kime: Heroriëntatie culturele infrastructuur Fryslân’, Provinsje Fryslân, [9 novimber] 2018, 1 <https://www.fryslan.frl/document.php?m=1&fileid=49237&f=826dfc4b7dabbf5285c6d27c0aba7f02&attachment=1&c=15499> [krigen 9 novimber 2018]. Oan it plak bûn teater is in ‘event’ dy’t in net-teaterpublyk lûkt en ynstee fan fêste stuollen iten en drinken en fan in kwaliteitsoptreden in ‘experience’ biede wol.Anna Pickard, ‘Losing sight of site-specific theatre’, The Guardian, 16 maaie 2008 <https://www.theguardian.com/stage/theatreblog/2008/may/16/losingsightofsitespecifict> [krigen 9 novimber 2018]. Popkultuer is op konsumpsje rjochte, út de ideology fan yndividualisme groeide massaferdivedaasje.Tim Delaney, ‘Pop culture: An overview’, Philosophy Now, 2007 <https://philosophynow.org/issues/64/Pop_Culture_An_Overview> [krigen 9 novimber 2018]. De ynset is dus in fuortsetting fan de kultuerfestivalisearring fan 2017 en 2018.

De brek mei it kultuerbelied fan no is it nij ynrjochte finansie­rings­stelsel: de memo is “gjin tradisjoneel útfieringsprogramma, mar in notysje dêr’t de stappen om te kommen ta in nij stelsels foar kultuerbelied fan 2021 ôf yn beskreaun wurdt.”S.A.E. Poepjes en M. Beckers, Utstel útwurking weroriïntaasje ynfrastruktuer Fryslân, Brief oan Provinsjale steaten, nû. 01589213, 9 novimber 2018, 4 <https://www.fryslan.frl/document.php?m=1&fileid=49246&f=7384fca8c0159e251b4ff398e395075a&attachment=1&c=15499> [krigen 9 novimber 2018]. Se bedoele dat se fan strukturele finansiering fan organisaasjes, “boekjier­finansiering”, oergean op projektfinansiering, oftewol “fleksibel”. It finansierjen fan ’e kultuersektor bart altyd mei foar in part strukturele subsydzjes en in oar part projektsubsydzjes. Dat is om’t de bedriuwsmodellen, de koste-opbou en it finansieringsferlet fan kultueroanbieders fier útinoar rinne. Foar mikro-organisaasjes is in projektsubsydzje faak gaadliker. De erkende keunstynstellingen krije foar it útwreidzjen fan har funksje nei in lanlike skaal en in ynternasjonaal gewicht trochrinnende (oerheids)subsydzje.

Wat der bart as jo dy organisaasjesubsydzjes skrasse, witte wy fan steatssiktaris Halbe Niet De Raad Voor Cultuur Of Andere Deskundigen Moeten Bepalen Wat Goede Kunst Is Maar Het Publiek Zijlstra. Besunigingen yn de elitêre klassike muzyk—‘merk­konfoarm’—betsjut foar orkesten it oaninoar rigen fan projektsubsydzjes en losse fûnsen om it koarte termynprojekt út te fieren dêr’t it jild foar wûn is. Kommersjalisearring, opnij bringe wat juster goed kaarten ferkocht, is ferwis. Op in finansjeel feilige blockbuster nei kin lange termynplanning net.Leonie Kalkman, ‘Quantity versus quantity? The role of blockbuster exhibitions in the financial viability of Dutch art museums’, Tesis Cultural Economics and Entrepreneurship Erasmusuniversiteit, 2017, 10, 14 <https://thesis.eur.nl/pub/39479/Kalkman-Leonie.pdf> [krigen 9 novimber 2018]. Want it orkest wit net oft se aanst wol jild ha sille om de freelancemusisy dy’t hjoed spylje moarn wer te kontraktearjen.Sjoch David Edgar, ‘Why should we fund the arts?’, The Guardian, 5 jannewaris 2012 <https://www.theguardian.com/culture/2012/jan/05/david-edgar-why-fund-the-arts> [krigen 9 novimber 2018].

De ûnmooglikheid fan lange termynplanning makket dat in organisaasje him net fernije kin. Neist ynnovaasje kin ek de útbou fan de kulturele relevânsje, fan regionaal nei it útlân, net fan ’e grûn komme. Lit dat no allebeide wêze wat de kultuerdeputearre wol: “Europeeske blik yn ús belied [is] fan grut belang.”S.A.E. Poepjes en M. Beckers, Utstel útwurking weroriïntaasje ynfrastruktuer Fryslân, Brief oan Provinsjale steaten, nû. 01589213, 9 novimber 2018, 1 <https://www.fryslan.frl/document.php?m=1&fileid=49246&f=7384fca8c0159e251b4ff398e395075a&attachment=1&c=15499> [krigen 9 novimber 2018]. Fernijing en kontinuïteit hat se sels ôfpraat mei de de folksfertsjintwurdiging: “Dit útstel is in fierdere útwurking fan de earder troch jimme Steaten beprate ramten (senario 1 Ynnovatyf en duorsum leeffermidden).”Dat haaddoel wurdt “oanfolle mei ekstra omtinken foar: a) Kultuertoerisme; b) lnisjativen fan ûnderop; c) Maatskiplike mearwearde; d) De legacy fan LF2018.” (s. 3) S.A.E. Poepjes en M. Beckers, Utstel útwurking weroriïntaasje ynfrastruktuer Fryslân, Brief oan Provinsjale steaten, nû. 01589213, 9 novimber 2018, 1, 3 <https://www.fryslan.frl/document.php?m=1&fileid=49246&f=7384fca8c0159e251b4ff398e395075a&attachment=1&c=15499> [krigen 9 novimber 2018].

It snijen yn strukturele subsydzjes is, sa’t wy al earder seine, yn striid mei de easken dy’t de Europeeske Kommisje stelt oan de titel fan Kulturele Haadstêd fan Europa. “The Decision is quite clear that an ECOC should be part of ‘a long-term cultural policy strategy capable of generating a sustainable cultural, economic and social impact.’”European Commission, ‘European Capitals of Culture 2020 to 2033: Guide for cities preparing to bid’, g.d., 32 <https://ec.europa.eu/programmes/creative-europe/sites/creative-europe/files/capitals-culture-candidates-guide_en.pdf> krigen 9 novimber 2018]; European Commission, ‘Summary of the European Commission conference “Celebrating 25 years of European Capitals of Culture”, Brussels, 23-24 March 2010’, 7, 12 <https://ec.europa.eu/programmes/creative-europe/sites/creative-europe/files/library/capitals-culture-25-years-conclusions_en.pdf> [krigen 9 novimber 2018]. Mar hjir sit de njirre ûnder it gers: “Best practice is to make sure there is a budget and staffing for the ECOC+1 year to ensure a transition to those organisations who will sustain the momentum.”European Commission, European Capitals of Culture 2020 to 2033: Guide for cities preparing to bid, g.d., 32 <https://ec.europa.eu/programmes/creative-europe/sites/creative-europe/files/capitals-culture-candidates-guide_en.pdf> [krigen 9 novimber 2018]. It beliedsútstel is krekt foar 2021.

Wat der bart is dat de kultuerdeputearre foar it effekthifkjen fan it kulturele haadstêdbelied út, op 19 desimber as gjinien noch wat wit oer besikerssifers en netto ynkomsten—mar wol dat fan de grutste kultueroanbieder yn it kultuerele haadstêd-‘bid book’, Sense of Place, nul projekten útfierd binne‘Provincie pakt mogelijk rol bij Sense of Place’, Leeuwarder Courant, 14 novimber 2018 <https://www.lc.nl/friesland/Provincie-pakt-mogelijk-rol-bij-Sense-of-Place-23810200.html> [krigen 15 novimber 2018].—en krekt foar’t hja sels fuortgiet—sjoch it as har legacy—oan de Provinsjale Steateleden freget en akkedearje mei har beliedsútstel. Bêst, sizze wy. Net de effektiviteit fan beskaat belied, sa’t dat nei foaren komt út ûndersyk nei it beheljen fan de beliedsdoelen, moat it nije belied bepale, mar wat de boargers kieze. Lykas by it klimaatfraachstik wurdt ûndersyk hieltyd brûkt om it tema te depolitisearjen, dus lit dat ûndersyk. Mar it folk hat likegoed gjin kar. Want krekt foar de ferkiezingen nimme de âlde Provinsjale Steaten de beslissing foar de nije Provinsjale Steaten. Wat de Steaten dwaan moatte is fansels in moasje fan treurnis yntsjinje om de grutte haast—yn oktober en novimber binne fluch seis (6!) flankearjende notysjes oer kultuer typt—en it kultuerbelied foar 2020 ynhâld meitsje fan de ferkiezingsprogramma’s.

Mar Provinsjale Steaten sille ynstimme, ek mei de “ynhâldlike karren … om it belied fan de provinsje mear fokus te jaan” troch in oar, “transparant” prosedee, lykas “eksterne advyskommisjes foar de kwalitative beoardieling fan de [subsydzje]oanfragen … (wêrby’t de ûnôfhinklikens fan de kommisjeleden in wichtich punt fan omtinken is).”S.A.E. Poepjes en M. Beckers, Utstel útwurking weroriïntaasje ynfrastruktuer Fryslân, Brief oan Provinsjale steaten, nû. 01589213, 9 novimber 2018, 10, 13 <https://www.fryslan.frl/document.php?m=1&fileid=49246&f=7384fca8c0159e251b4ff398e395075a&attachment=1&c=15499> [krigen 9 novimber 2018]. It kin har neat skele dat it hifkjen op ynhâld in ûnûnderboud fleane litten is fan Thorbeckes ûnthâlding fan ynhâldlik oardiel. Ek is ûnôfhinklikens ûnmooglik, sei Gerben Abma yn 1970, doe’t it skriuwersfjild trije kear sa grut wie as no:

Om’t wy yn Fryslân altyd mei ien rountsje sitte, is oerheitspolityk hjir yn wêzen in freonepolityk en Fryske kultuer wurdt in saek fan freon to wêzen mei de oerheit en dy nei de eagen-sjenderij. Om konkreet to wurden: de potsjepolityk. It is wol better as neat mar it is net iepen kontrolearber.Gerben Abma, ‘Fryske kultuer steatskultuer’, Trotwaer 2:3-4 (1970) 81-83, 83.

À propos, it útstel ferhuzet de “letteren” fan de taalpot nei de keunstpot, wylst taal in bytsje beskerme is troch de Ried fan Europa, mar de provinsje nea keunstbelied hân hat en yn dat keunstbelied ynset op “pop”. Want “Steeds duidelijker wordt dat de waarde van cultuur veel breder is dan alleen de artistieke waarde.”S.A.E. Poepjes en M. Beckers, Utstel útwurking weroriïntaasje ynfrastruktuer Fryslân, Brief oan Provinsjale steaten, nû. 01589213, 9 novimber 2018, 5, 13 <https://www.fryslan.frl/document.php?m=1&fileid=49246&f=7384fca8c0159e251b4ff398e395075a&attachment=1&c=15499> [krigen 9 novimber 2018].

Krekt dêrom geane Provinsjale Steaten aansen akkoart mei it útstel: om de amateurkeunst, it sljochtsjen fan sketten tusken subsydzjepotten, it frykseigene en it direkt folksrieplachtsjen by wize fan beliedsûntwerp, dêr’t se in jier lyn yn moasjes en amandeminten om fregen. In protte kultuer, sa giet it populisme dat oer de ierdbol giselet, is spesjaal ornearre foar minsken mei in hege oplieding, wylst it foar alle minsken tagonklik wêze moat. Populisme is in tinne ideology, dy’t earst tsjin in grouwe ideology oankrûpe moat om te groeien, gewoanlik it nasjonalisme. Mar de populistyske oanfal op minskerjochten en fûnemintele wearden, yn ’t earste plak demokrasy, is der net minder om. Want alle populisten claime dat se opkomme foar de ta slachtoffer makke mearderheid: it folk. Dêrom woene Provinsjale Steaten in direkt petear mei it kultureel ûnderdrukte folk. Ut dat folk op ’t doarpsplein, fertelt de notysje, foarme him spontaan in kader fan tolve dissipels dy’t ferkundigen dat hja foar alle oaren praten, de “brede kearngroep”, en elk garre fan tsien man út syn “fjild”, mei-inoar 120, dy har ferlet en winsken; dy stean no yn Kultuer oan é kime.S.A.E. Poepjes en M. Beckers, Utstel útwurking weroriïntaasje ynfrastruktuer Fryslân, Brief oan Provinsjale steaten, nû. 01589213, 9 novimber 2018, 10 , 7-8 <https://www.fryslan.frl/document.php?m=1&fileid=49246&f=7384fca8c0159e251b4ff398e395075a&attachment=1&c=15499> [krigen 9 novimber 2018].

It mearderheidsbegjinsel ferkringt ferskaat en ûntjouwing—en keunst—om’t in mearderheid syn eigen belangen boppe-oan op ’e aginda set.

The will of the people, moreover, practically means, the will of the most numerous or the most active part of the people; the majority, or those who succeed in making themselves accepted as the majority: the people, consequently, may desire to oppress a part of their number.John Stuart Mill, On liberty [1859] (Londen / Felling-on-Tyne / New York / Melbourne: Walter Scott, 1901) 7.

Mar it alwittende populisme is noch destruktiver. De machthawwers skeppe hegemonysk in ‘folk’ as homogene ienheid. Sa kin ien man alle oaren fertsjintwurdigje. Dy hoege neat mear ta te heakjen. Populisme is dêrom, seit Ernesto Laclau, sûnt Plato beskôge as it oergean fan in gefaarlike grins, “which puts the clear-cut moulds of a rational community into question.”Ernesto Laclau, On populism (Londen / New York: Verso, 2005) x et passim. Populisme is de polityk om, as net oan de easken fan de opposysje foldien wurde kin, ynienen te sjen nei de ferdrukten en ynwikselberen.Ernesto Laclau, On populism (Londen / New York: Verso, 2005) 180-181. “Het cultuurpopulisme staat voor partij kiezen van diegenen die door het establishment een gebrek aan cultuur wordt verweten”, seit selsferklearre kultuer­populist Gust De Meyer.Gust De Meyer, Zuur-zoet: Media en cultuur in de samenleving (Leuven / Voorburg: Acco, 2004) 107. Syn fisy op de wearde fan kultuer ken wol “een belangrijke rol toe aan de ‘consument’, namelijk het publiek dat van kunst geniet.”Gust De Meyer, Zuur-zoet: Media en cultuur in de samenleving (Leuven / Voorburg: Acco, 2004) 63. Dat fynt oanklang yn provinsjale beliedskriten, just om’t se dêr de opposysje syn fersyk om heechweardige kultuer net ynlosse kinne. In oerheid ûntkent dan dat sa’n opposysje bestiet—it hiele fjild is feriene yn ien notysje—en ferskoot syn checks-and-balances-kultuerbeliedsramt, mei kultuer sûnder ynhâldlike bemuoienis, ‘arms length’, nei sintralisearre, ideologyske kontrôle en keunst dy’t tsjinnet om de polityk te estetisearjen.

Kultuerpopulisme omfettet it leauwe dat populêre kultuer gewicht yn ’e skeal leit foar de libbensechte politike striid en sosjale feroaring oer. Popkultuer, sizze kultuerpopulisten, kin doelberet skoepen wurde as antwurd op wichtige fraachstikken:Ethan Hammerman, ‘Social/cultural analysis - cultural populists and cultural pessimists’, Brown University, g.d. <https://brown.digication.com/ethan_hammermans_capstone/Social_Cultural_Analysis> [krigen 9 novimber 2018]. “[It Fryske kultuerbelied] LF2018 hat bewiisd dat kultuer oan in soad maatskiplike opjeften in bydrage leverje kin.”S.A.E. Poepjes en M. Beckers, Utstel útwurking weroriïntaasje ynfrastruktuer Fryslân, Brief oan Provinsjale steaten, nû. 01589213, 9 novimber 2018, 8 <https://www.fryslan.frl/document.php?m=1&fileid=49246&f=7384fca8c0159e251b4ff398e395075a&attachment=1&c=15499> [krigen 9 novimber 2018]. Mar stjoere de popkultueroanbieders net earder it tinken fan it folk, ynstee fan de empowerment te bieden om sels har wrâld te mennen? Al 26 jier lyn wiisde de munter fan it begryp ‘cultural populism’, Jim McGuigan, de kultuerbeneiering ôf dy’t ûnkritysk de materiële kontekst bûten beskôging lit dy’t minsken har geniet en ekspresje foarm jout. It byld fan in publyk dat aktyf de popmedia brûkt foar ûntjouwing en fan popkultuer mei it potinsjeel ta polityk ferset en sosjale feroaring, achte McGuigan abslút misliedend en ideologysk ûnnoazel: in oerskatting fan de minsklike agency en in ûnderskatting fan strukturele sosjale, politike en ekonomyske faktoaren.Jim McGuigan, Cultural populism (Londen / New York: Routledge, 1992) 70-74 et passim.

Mei de klam op geniet, konsumpsje en de yndividuele identiteit wie net langer it mienskiplik betsjuttingjaan yn de arbeiders­klasse­kultuer it punt, mar de produksje fan populêre betsjutting op it momint fan konsumpsje. De eigentlike folkskultuer waard ferleske ta in populistysk bejubeljen fan populêre foarmen.Ana Clara Birrento, ‘Uniting the two torn halves – High culture and popular culture’, Paper fan de konferinsje “INTER: A European Cultural Studies Conference in Sweden”, organisearre troch de Advanced Cultural Studies Institute of Sweden (ACSIS) yn Norrköping 11-13 juny 2007, ‘Conference Proceedings’, 143, Linköping University Electronic Press <https://www.ep.liu.se/ecp/025/016/ecp072516.pdf> [krigen 9 novimber 2018]. Dêrby liedt it sintraal stellen fan identiteit ôf fan it doel fan opnij ferdielen fan macht. Yn werklikheid bestie der yn ’t fiere ferline nea in homogene ‘mienskip’ en hat der boppedat nea organisearre liederskip west. Net tafallich stiet “polityk” net en “partisipaasje” mar ienris yn de notysje en hokker meidwaan is ûndúdlik. De Meyer sjocht minsken al as folslein yntergrearre as hja meidogge oan it ynformele maatskiplik libben, lykas winkeljen en horekabesite, “zich engageren in een bruisend, ongeorganiseerd middenveld.”Koen Dille, ‘Cultuurpopulist: geen vel over de buik’, Aktief 2 (2005) <https://www.marxists.org/nederlands/dille/2005/2005cultuurpopulist.htm> [krigen 9 novimber 2018]; Gust De Meyer, Zuur-zoet: Media en cultuur in de samenleving (Leuven / Voorburg: Acco, 2004) 59.

Aktyf engaazjemint freget om ferskaat en autonomy.Ernesto Laclau en Chantal Mouffe, Hegemony and socialist strategy: Towards a radical democratic politics, Second edition (Londen / New York: Verso, 1985) 166-167. Dat kin der net wêze by in direkte line tusken de lieder en de massa dy’t ien is: sûnder ús bakkeleien oer wat elk fan ús mient dat goed is. It relativearjen fan populisme makket keunstkritisy oerstallich, seit McGuigan.Jim McGuigan, Cultural populism (Londen / New York: Routledge, 1992) 79-80. Keunst sil fossilisearje. Meidwaan is dan inkeld wat it oerheidssponsorskip­stelsel ôftwingt: ynstituten as kliïntelistyske oanhingels dy’t alles dogge om te foldwaan oan wat it kultuerpopulisme wol hifkje mar net definiearje kin—kwaliteit. It populistysk programma wol keunst dy’t de kleau tusken de keunstner en de folk oerbrêget. It definiearret keunstners as lju laat troch de leafde foar it lân en folk as legitime ienheid—yn 1982 tackele byldzjende keunstdosint Bartle Laverman in learling mei: “Do bist gjin echte Fries.”Ut persoanlik petear, Frjentsjer, juny 1982. Dochs ûntstiet autentike keunst inkeld mar, seit Adorno, as de keunstner net meidocht: as er tradysje ôf­wiist en hannelet yn de sosjale wrâld.Theodor W. Adorno; Gretel Adorno en Rolf Tiedeman (red.), Aesthetic theory, oers. Robert Hullot-Kentor (Londen / New York: Continuum, 1997) 228. Dus wat de fernijing-kultus oangiet, “this stress on novelty should not be mistaken for an apology of the fashionable, it rather indicates that the aesthetic material itself is drawn into the historical process.”Peter Uwe Hohendahl, Reappraisals: Shifting alignments in postwar critical theory (Ithaca / Londen: Cornell University Press, 1991) 82. Beskikber op <https://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctt1g69xjd.7>.

Hoe ûnmooglik oft dat is lit wol de saak Scrittori e popolo sjen. Alberto Asor Rosa skreau yn 1965 syn oanklacht tsjin ’e aktuele situaasje fan de operaïstyske beheining fan de skriuwer ta lêsfoer foar it folk, en dat sûnder de easke leechdrompelige algemienheden (mar mei Gramsci): dy’t net foar it folk skriuwt, bestiet net as skriuwer. It boek waard net opmurken. Krekt twa jier lyn kaam it út yn it Ingelsk. Want no ha wy it populisme.Marco Baravalle, ‘Art-populism and the alter-institutional turn’, e-flux Journal 89, maart 2018 <http://worker01.e-flux.com/pdf/article_182464.pdf> [krigen 9 novimber 2018]. Mar, seit Asor Rosa: “De teoretisy en analisten dy’t der tsjin yn gean telle jo op de fingers fan ien hân en brekke net troch de muorre fan ûnferskilligens.”Rafaella de Santis, ‘Alberto Asor Rosa “Siamo rimasti senza il popolo”’, La Repubblica, 28 desimber 2014 <https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2014/12/28/alberto-asor-rosa-siamo-rimasti-senza-il-popolo42.html> [krigen 9 novimber 2018].

Aggie van der Meer wie ûnderwilens stil wurden. Dat bart
net gau.