name

folgje ús

Facebook Twitter Google

 

Oersettingen fan Eppie Dam

Fan Les Murray, út: De planken kathedraal (2013)

 

image eppie dam oersettingen fan les murray

 

Eppie Dam - Fers2, nû. 5.20, 15 desimber 2019

Houthakker yn ’e middei

Noonday Axeman

 

 

Bylslach, echo en stilte. Middeistilte.

Twa myl hjirwei is it de tweintichste iuw:
auto’s op asfalt, kabelbôgen tusken boerepleatsen.
Hjir, mei de bile, kap ik my in paad troch it swijen.

Bylslach, echo en stilte. Ik hâld skoft, krij tabak,
rolje in sigret, slikje. Alles swijt.
Ik leun op ’e bile. In wolk fan rûkende blêden
hinget roerleas boppe my, oeral himeltrochboarre.

Hjir komt my alles yn ’t sin fan hûndert jier:
kersflam, swijende nacht, froast en kowebellen,
de stilte fan de sleperstsjillen foar altyd yn ’e earen,
en it earste reade fee dat útswaarmet oer de hichten

en myn betoerpake hjir mei syn earste soannen,
dy’t oant har âlderdom mei syn Skotse tongfal praten,
sûnder oait de heechlannen te sjen dy’t se besongen.
Hûndert jier. Ik stean en smook yn ’e stilte.

Hûndert jier rûgjen, spjalten, seagjen,
hûndert jier boskarbeiders, bast-ringers, stekmakkers
en froulju yn keukens, dy’t lûdroftige fornuzen stookten
jier út, jier yn, en âlde ferskes songen foar de bern,

hawwe dizze stilte inkeld minsklik makke en fertroud
net fierder as dêr’t de pleatsen de hichten beklimme,
en hoefolle hawwe yn dy tiid de grêven net opsocht
of binne flechte nei de stêden, gek fan dit swijen?

Dingen sprekke har net út. De kepen dy’t ik oan wjerssiden
fan myn reade gombeam útkapt ha, bliede harsjuwielen
en stoarje. En dalik, noch in pear bylslaggen,
sil de beam ûnrêstich wurde, trilje en syn kroan ferskikke,

him stadich foaroerbûgje, gong krije en kolossaal
deldroane en tusken de steande stammen lizzen bliuwe.
En dan, sa wit ik, mei it besef dat myn foarfaars ta drank
brocht, tsjustere lilkens en sprakeleazens, sil it stil wêze.

As de beam fallen is, komt deselde stilte werom
dy’t ús ferslacht en oanset, bedwelmet en oerweldiget,
dy’t foar guon in útdaging is, en foar oaren
hjir liket te wachtsjen op wat ûnfoarstelbers.

Bylslach, echo en stilte. Foarminsklike stilte.
In stien barst yn ’e hjitte. Troch de stille twigen stekt
in striel my yn ’e eagen. Ik wiskje de holle mei in bûsdoek
en kap djipper it swijen yn. Bylslach en echo.

Dêr prottelt de mânske mêst. De djippe kerven yn ’e stam
krite en gapje no, krieze en kreakje wannear’t it rûzjende
gewicht fan hege tûken omteart, begjint te skuorren
en te fallen, en it yninoar stoarten is ûntsachlik.

Twigen swypkje, blêden wolkje op en ferstowe. De wankele
stam glidet fan syn stobbe en leit him del neist syn skaad.
En dan neat mear. It swijen komt werom en ik kap
ien foar ien de tûken fan de romp.

Bylslach, echo en stilte. It sil iuwen duorje
foardat bulten minsken werklik thús binne yn dit lân,
en noch hawwe der altyd in pear west, yn elke generaasje,
in pear dy’t mei de oanwêzigens fan de stilte libje koene.

En guon, ik ha se kend, manlju mei brede hoedene hannen,
hiene ’t bestoarn, wiene se weihelle út dit minskeleaze lân.
Oaren wer seach ik yn ’e stêden dy’t jim boud hawwe
tsjin ’e stilte: yn ’e sûs en skruten sjokten se troch it lawaai

bij de spoarstasjons lâns, opsjend fan it ferkear
nei de reekbesleine hallen, dreamend fan reizen, fan út ’e trein
stappe op in halte yn it binnenlân, om it knisterjen fan
drûch gers werom te finen ûnder de foet, en de stilte fan beammen.

Bylslach, echo en stilte. Dreamende stilte.
Hoewol’t iksels my nei de stêden hastigje, sil ik hjir altyd
weromkomme om te rinnen, troch knibbelhege farens,
fier fuort fan dizze iuw fan metropoalen, om myn foarâlden

foar de geast te heljen, houthakkers, feehâlders, hynstebelearders,
no yn har grêf fan stilte, mei har burden en dreamen fersonken,
dy’t, ûnwillich of besiele, fertwiivle of o sa geduldich,
soks as in minsklike bres slein hawwe yn ’e stilte,

en mei har libben de rûge fûneminten fan leginden leine –
minsken moatte leginden hawwe, oars stjerre se oan frjemdens –
om op har tiid te stjerren, elk op syn eigen manier,
berêstend of tamtearre, út stilte wei nei gruttere stilte.

Bylslach, echo en bylslach. Middeistilte.
Hoewol’t ik de stêden bereizgje, dizze hichten de rêch ta kear
foar it petear en de pronk fan stêden, om moannen
en jierren oanien bij de tweintichste iuw te hearren,

sil de stêd my noait fêsthâlde kinne. Ik sil altyd
hjir weromkomme, mei de trein it lân yn, fierkjend,
my út it rút wei bûgjend om op fiere heuvelrêgen
de himel tusken de beammen te sjen en boppe it geraas
fan de rails de echo te hearren, en it swijen.

Ik lis de bile oer it skouder en gean op hûs oan troch de stilte.

 

 

 

 

image eppie dam oersettingen fan les murray

 

Eppie Dam - Fers2, nû. 6.1, 16 febrewaris 2020

Troch de houtseagersdoarpen

Driving Through Sawmill Towns

 

 

Yn it hege, koele lân,

delkaam út ’e wolken,
oer in wei dy’t dinet
nei in fiere fallei
rydsto, sûnder haast. Dyn foarrút splyt it wâld,
widzjend en fonkjend, en op iepen plakken,
sittend yn ’e hoksen, gearballe middeiskittering…
Dan wurdst se gewaar,
de houtseagersdoarpen, keale útbuorrens fan planken,
wa wit mei in winkel,
wa wit ek in brêge, fierderop
en sydlings in beekje
fol libbene kidelstiennen.


    2
De seagerijen hawwe in dak fan izer en gjin muorren:
do sjochst der yn ’t foarbijgean dwers trochhinne,
om linige silhûetten gewaar te wurden,

it swinken fan in liere,
wazich triljende seachblêden dy’t
troch in beamstam op in trolley glydzje,
oant de stam útinoar sakket
yn in waaier fan planken en latten.

De manlju sjogge asto foarbij komst:
asto steanbliuwst om it paad te freegjen,
draaie opslûpen jonges de holle ôf –
it is de âlderein dy’t
nei bûten komt yn blauwe flanellen
om dy mei dimmen lûd te wurd stean.

Njonken elke seagerij kringelt reek út in berchje
fan jiske en seachsel.


    3
Do glidest troch it doarp,
de spatbuorden wiet fan wolken.
De huzen drage de feranda’s út skouwens,
de hiele dei, yn har kalindere keukens,
lústerje froulju nei auto’s op ’e wei,
nei bern, ferdwaald yn ’e bush,
of in gjalp út ’e seagerij, in fuotstap –
der is neat te rêden.

De amper hearde radio sjongt
syn rideltsjes út Nashville.

Wa wit dat in húsfrou dy’t de stoepe stiet te feien,
of in plompe troude faam dy’t bij de wettertank
in sinken amer follet, har ynienen omdraait
en yn ferwûndering nei de bergen fierket,
oft dêr miskien in stêd is.


    4
De jûnen binne o sa stil. Rûnom,
oeral stiet it wâld.
Wannear’t de nacht falt, sjogge de huzen nei-inoar:
in dôvjend ljocht achter in rút hat hjir betsjutting.

Do joust gas troch it heechlân,
blinkst fel troch de doarpen
en ferdwynst yn it wâld, gleonread op fiere hichten.

Op simmerjûnen
sjonge de ierd-imerkes, en swije.
Yn it winterkâlde tsjuster
rûzje golfplaatdakken ûnder it eazjen,
ôffierpipen skjirje yn ’e wyn, stjalpend en klokjend.
Manlju sitte nei de tee
njonken de kachel wylst de froulju prate,
rolje in ôfbaarnde lúsjefers tusken de fingers
en tinke oan ’e takomst.

 

 

 

 

 

image eppie dam oersettingen fan les murray

 

Eppie Dam - Fers2, nû. 6.2, 29 maart 2020

De wandied

The Abomination

 

 

Fier foar it lemieren, bij it ljocht fan de gnizende Moanne

stuts ik myn eigen lantearne oan en rûn milen troch de dauwe
mei myn trêdzjende skaad, hak en jutesek
om myn strûpen leech te heljen. De bosk wie kâld en djip,
en it stek oer de heuvelrêch fonkele fochtich fan stjerren.

Djip ûnder my, yn in ravyn dat nei it tsjuster gie
gloeide it fjoer fan in stobbegat, mar ik
sloech it gjin acht en ferfolge myn rûte,
deade elke knyn mei in betûfte hou
en liet him poatlûkend yn ’e sek ferdwine.

In kronkelspoar fan kalme deaslach fierde
my omleech it tsjuster yn, nei myn fierste strûp,
in hoannestap mar fan it fjoer. Dêr deade ik
noch ien kear, en skoudere myn swiere bondel
om nei de gloede te rinnen – en ik wist dat ik dat woe.

Foarbij de swarte granytflier fan bestjurre hjitte
gluorke ljocht út broazelige skachten. Alde woartels binne stribbich,
mar ienkear ûntflamme krûpe har ferblynjende ringen
traach de djipte yn, broeie dêr moannen en sûgje de longen leech
asto der te lang foar knibbelest en yn it wêzen stoarrest…

sa’t ik fernaam oan it bleke ljocht fan ’e himel.
Wylst ik oerein kaam, sei ik bij mysels
dat der gjin kwea yn skûle. Ik dikere inkeld omleech
om gewaar te wurden yn hoefier’t de ierde ûnfeilich wie.
It joech gjin foech om ta sa’n hjitte troch te kringen.

De skelle stobben, besiedde mei útbottend fjoer,
foarmen yn har lôgjende boarnen in djippere kearn,
dy’t myn útflechten teneate die, en ik trof
in knyn oan yn myn hannen, en yn ’e holle
wat oerâlds. En ik hie der gjin wurk fan.

Nei ôfrin stampte ik mei myn hiele gewicht
op ’e rikjende koarsten om fjoer en stank en bist
donker te fersegeljen, tegearre mei myn eangst
en alles wat myn offering betsjutte mocht,
sa hastich en net wer goed te meitsjen brocht.

 

 

 

 

 

In deagewoane reinbôge

An Absolutely Ordinary Rainbow

 

Der giet praat fan bij Repin’s

der wurdt mompeljend fan grute bij Lorenzini’s,
yn Tattersalls sjogge amtners op fan har siferkolommen,
de klerken fan de Beurs ferjitte it krytsje yn ’e hannen
en mannen mei bôle yn ’e bûse ferlitte de Greek Club:
der stiet in fint te janken op Martin Place. Se krije him net stil.

De kilometers files yn George Street steane as in hûs
sa fêst. De mannichte gûnzet fan alteraasje
en nije mannichten streame ta. Kloften drave sydstrjitten yn
dy’t niis noch drokke haadstrjitten wiene, en wize:
der stiet dêr in fint freeslik te janken. Net ien krijt him stil.

De man dêr’t we omhinne steane en elkenien fier fan bliuwt
gûlt gewoan, en ferberget dat net, hij gûlt,
net as in bern, net as de wyn: as in man,
sûnder gebalt, sûnder him foar it boarst te slaan, hij snokt
net iens merakel lûd, mar de weardigens fan syn triennen

bant ús út syn romte, de holte dy’t er om him hinne skept
yn it middeisljocht, yn syn pentagram fan fertriet,
en fan achter yn ’e mannichte stoarje de unifoarmen him oan
dy’t him meinimme woene, en no ta har ferbjustering fernimme
dat se sels nei triennen langje, lykas bern nei in reinbôge.

Oer in pear jier sille guon sizze dat er in halo
om him hinne hie, of in ring fan dynamyk. Mar dat is kul.
En guon, dat se skokt wiene en woene dat er ophold,
mar dy hawwe der dúdlik net bij west. De stoerste macho,
de koelste kikkert, de aldersnoadste grapjas ûnder ús

swijt huverich en wurdt fertard troch in ûnferhoeds
freedsum oardiel. Guon yn ’e mannichte dy’t tochten
dat se lokkich wiene begjinne te âljen. Inkeld de lytste bern
en sij dy’t tasjogge út it paradys komme tichterbij en
jouwe har del oan syn fuotten, mei hûnen en stoffige dowen.

Bespotlik, seit immen neist my, en slacht
de hân foar de mûle, as hie er dat wurd útkoarre,
en ik sjoch in frommes dy’t de hannen útstekt, strieljend
en beevjend, wylst se de jefte fan ’e triennen ûntfangt;
en alle oaren dy’t har folgje ûntfange de jefte

en hiel wat gûle út kleare akseptaasje, en der binne mear
dy’t wegerje om te gûlen, benaud foar hokker akseptaasje ek,
mar de gûlende man hat neat nedich, likemin as de ierde,
de man dy’t gûlt negeart ús, en út syn ferwrongen antlit
en syn deagewoane liif snokt er gjin wurden

mar pine, gjin boadskip mar inkeld fertriet,
hurd as de ierde, trochsichtich, oanwêzich as de see,
en as er wer ophâldt, stapt er deagewoan tusken ús troch,
feit him it antlit ôf mei de weardigens fan ien
dy’t gûld hat, en no klear is mei gûlen.

Leauwigen ûntwikend, naait er út nei de Pitt Street.

 

 

 

 

 

image eppie dam oersettingen fan les murray

 

Eppie Dam - Fers2, nû. 6.3, 10 maaie 2020

De pûltsjepreek

The Broad Bean Sermon

 

Pûltjseâlen, yn it lichtste koeltsje, binne in lakse tsjerkeparade

sûnder leauwe. Unisono sizze se: sûndigje sachtjes tsjin ús,
rekruten yn mintgrien Air Force-nylon, mei iepenknope blêden.

As manlju rjochtoerein fan it wetter, fjouwerkantich yn stâletrochsneed,
groeie se ta grutte hichte, drinke rein, kantelje oer it deade punt,
knikke om en waakse wer omheech, nij grien presintearjend.

Boppe de kat-en-mûs-boaiem fan in tin pûltsjewâld
hingje slakken loksillich yn har foer, spatte mychammels troch ferskate

diminsjes:

spinnen ferstiivje en ferslopje yn har takelaazje as lytse swarte flachjes.

Asto giest te pûltsjesykjen, mei de sinne op ’e râne fan it stek,
fynsto plenty, en plôkest se. In oere of in wolk letter
fynst alwer bij ’t himdfol. Elke oere fan it deiljocht

ferskine mear as datsto oer de kop seachst: ripe, knobbelige, fleizich-tsjokke,
tin-rjochte, tin-healemoannige, breed fronsele, fûgelskouderige, kylboatbûgde,
knokkelige pûltsjes of mei ien inkelde bult, sobjende pyplytse griene dolfinen,

pûltsjes rjochtoerein as belearingen, útrutsen as seinigjende fingers
yn it ynfallende ljocht, en hieltyd mear, oan dyn each ûntkommend
wat de middeiskittering of it wolkeskaad of it lêste strykljocht bleatjaan sil

oantsto dy ôffregest: soe ik safolle mist ha, of
groeie se yn in oere oan? har yn ’e werklikheid ûntwikkeljend
as sjabloanen foar in subtyl-brede gniis, as seldsum troffen ekspresjes,

as ytbere betsjuttingen, elk rûnom fersegele mei in tried
en hechte oan syn momint, in non-stop publike gearkomste,
de eptige hearen, de houterige types en de omstippers yn puntnoazige griene

toffels…

 
Fregesto dy ôf wa’t al dy ekstra protsjes noch helje sil, dan gniisto fan wille
– dat is dyn sûnens – en swarst datsto se allegear plôkje silst, oant
en mei de alderlêste, wiken nei no, yntusken misfoarme as teannen.

 

 

 

 

 

image eppie dam oersettingen fan les murray

 

Eppie Dam - Fers2, nû. 6.4, 21 juny 2020

Wurkgelegenheid foar de klasseleaze kastes

Employment for the Castes in Abeyance

 

Ik wie fertaler oan it ynstitút

goed betelle, skjin wurk, en de skatten fan in prieelfûgel
kwa teoryen en feiten, as gimmestyk foar de frontale kwabben.

Ik wie West-Europa. Beiträge, reviste,
dissertaties, rapports feroaren ûnder myn
ienfingerdruk yn Ingels. Teekop-en-Remington-dagen.

It wie in baan lykas Australië: lijte en skûl,
in útkomst foar bannelingen, dichters, fatsoenlike spionnen
en gearspanners dy’t hopen mei-inoar út ’e dea te ferrizen.

Ik hie krekt in frijwat rûge perioade achter de rêch:
platte iterij om it middelliif, langwerpige yn ’e mouwen –
dat soarte ferhalen ferteldest yn ’e klasseleaze kastes.

Myn Tsjechoviaanse kollega, dy’t wurke as stie er ûnder tafersjoch,
diste anekdoates op út it echte libben yn Peking en Shanghai
en ferflokte de yn in fergeliking ynbegrepen wurdgeslachten.

Computers makken de branche yndertiid nochal nerveus:
asto se ôfleare koest om siswizen lykas out of sight
out of mind oer te setten mei ûnsichtbere idioat

dan soene se miskien ús plak ynnimme kinne – net
omdat se dan better wiene as wij. Mear út prinsipe.
Dochs wiene ús wittenskippers gjin ferkearde minsken:

in man yn in útwikselingsprogram mei Akademgorod
fertelde my oer de ierdskossen, har logge, net te kearen
driuw en har berchrigen opstowende oanfarringen.

Op sokke Marksistise skyldpodden rieden de kontininten, wie de hiting;
in oar hie in pear miljoen kninen in stadige dea besoarge
en in tredde tiim de essinsje fan reinwetter op drûge boaiem bottele.

Sij wiene krekt sa goed fertalers, ús ûndersikers:
se fertaalden it universum yn wittenskip
omdat se tochten dat it oars gjin betsjutting hie.

Doe’t ik dêrwei gie, naam ik myn Larousse en Leutseligkeit mei,
en it fertalen mei masines, hearde ik letter, is noait wat wurden:
de taal wie se oermânsk. De minske is in taaldier.
 
Blykber brocht dit de wittenskip yn ûnstjoer,
dy’t, neidat er partij wurden wie, foar in oare partij keas,
en neidat er faald hie wer folút yn bedriuw wie.
 
Prins Oblonsky wie in skoftsje myn opfolger
mar gie al gau werom nei Fiji om dêr Hebriuws te dosearjen.
Yn ’e midden fan it libben ha wij in baan:
 
sykje, rjochtsje en toets, sykje-links-rjochts-rjochtsje-en-tsjak
lykas de Sinese typmasine dy’t ik yn wurking seach
doe’t ik fertaler wie oan it Ynstitút.

 

 

 

 

 

De takomst

The future

 

Der is neat dat der oer giet. In protte science-fiction spilet der

mar giet der net oer. Profesije giet der net oer.
Tûzenblêdstâlen wurde der net troch beweegd. En kristal is in spegel.
Sels de man dy’t we bij wize fan útsjoch oan in beam spikere ha
hie der net folle oer te melden; hij sei dat ûnheil wankte.
We tinke graach dat ús each der in koart eintsje libben yn trochkringt
mar sels dat is projeksje. En gjin fan ús projeksjes
krommet him mei de krommingen mei.
                                        It is it swarte gat
dêr’t gjin strieling rjochting ús kontreien út ûntsnapt.
De alledeiske en de sublime paden fan ús libbens
komme in ein hinne troch lânskip en stedskip
of dûke bij púnbulten del, yn dy leadrjochte fal
dêr’t alles wêze sil wat we der oait hinne stjoerden,
gearballe, giseljend – behalve wij miskien, om it te sjen.
Se sizze dat we it begjin sjogge.
                            Mar fan hjir ôf hearsket ferblining.
It iensidich oplûge ravyn dat al ús no aanst opslokt
ferblinet ús foar de gewoane sinne dêrst dy fan yntinkst
dat er rêstich trochskynt oan ’e oare kant – foar oaren
op har deagewoane dei. In dei wêrfoar’t al ús portretten,
idealen, revolúsjes, denim en deshabillé
bûtengewoan oandwaanlik binne. Dy minsken te sjen is ûnmooglik,
har dach te sizzen frij sentiminteel. Mar likegoed begjin ik:
‘Doe’t ik libbe…’
                  en fernim dat ik omdraaid wurd
en ynienen stean te sjen nei in fleurige picknick,
de froulju netsjes skonkleas, yn mûselyn en moffen,
de manlju yn burd en gilet, mei har lange sprytsigaren
en broeken fan earsteklas Ingels lear, har fernuverjend
op in stiennen feranda. Ceylon, of Sydney.
En wylst ik sjoch, wit ik dat se allegear foargoed fuortfage binne,
de iene nei de oare, mei har kessentsjes, fleskes, mist,
mei alle takomst dy’t se beloofden of dreamden, ferswolge
troch dy iene gapjende bek dêr’t alles op ta giet;
mei de man oan ’e beam is elk yn ’e Takomst ferdwûn.